مقاوم‌سازی ستون‌های مسجد جامع قشم با CFRP | پروژه سال ۱۴۰۴

خلاصه اجرایی: بازطراحی سازه‌ای و تقویت فشاری ستون‌های بتنی نگهدارنده گنبد مسجد جامع قشم به دلیل افزایش بار مرده ناشی از تغییرات معماری در سال ۱۴۰۴؛ اجرای دورپیچ تخصصی با الیاف کربن ۳۰۰ گرم (CFRP Confinement) جهت ارتقای نسبت تقاضا به ظرفیت اعضا بدون افزایش ابعاد و وزن اسکلت توسط دپارتمان مقاوم سازی ساختمان و متخصصین مقاوم‌سازی با FRP شرکت مهندسی بیکران سازان شمال.

📋 شناسنامه و مشخصات فنی پروژه

عنوان پروژه تقویت ستون‌های بتنی نگهدارنده گنبد با الیاف کربن CFRP
موقعیت سازه جزیره قشم، اسکلت در حال ساخت مسجد جامع قشم
سال طراحی و اجرا سال ۱۴۰۴ (تداوم پروژه‌های تخصصی جنوب کشور)
علت مداخله سازه‌ای تغییرات معماری گنبد، افزایش وزن مرده و افزایش نسبت تقاضا به ظرفیت ستون‌ها
متریال تقویتی منتخب پارچه تک‌جهته الیاف کربن (CFRP) با وزن سطحی ۳۰۰ گرم بر متر مربع
مکانیزم رفتاری تقویت محصورشدگی کامل بتن هسته (Confinement) جهت افزایش مقاومت فشاری و شکل‌پذیری
همکاری مهندسی بین‌المللی محاسبات و طراحی با همکاری دفتر فنی دبی (مهندس امیر مهدوی) و شرکت تحکیم امارات
طراح و مجری تخصصی شرکت مهندسی بیکران سازان شمال

نمای اجرای الیاف کربن در ستون‌های باربر زیر گنبد

نمایی از ستون تقویت‌شده با کامپوزیت‌های پلیمری کربن جهت تحمل بارهای ثقلی و لرزه‌ای ناشی از وزن جدید گنبد مسجد جامع:

مقاوم سازی ستون زیر گنبد با الیاف کربن در پروژه مسجد جامع قشم
اجرای تخصصی پوشش محصورکننده CFRP بر روی ستون‌های زیر گنبد - مسجد جامع قشم (سال ۱۴۰۴)

چگونه یک تغییر معماری به یک مسئله سازه‌ای تبدیل می‌شود؟

در بسیاری از پروژه‌های ساختمانی، تغییرات معماری در حین عملیات اجرایی رخ می‌دهد. برخی از این اصلاحات اثر باربری چندانی ندارند؛ اما زمانی که مداخله معماری موجب افزایش ابعاد، وزن و مسیر جریان بار اعضای سنگین نظیر گنبد گردد، سازه وارد فاز جدیدی از تقاضای باربری خواهد شد.

در پروژه اسکلت در حال ساخت مسجد جامع قشم در سال ۱۴۰۴، تصمیم به اعمال تغییرات معماری در ساختار گنبد، وزن مرده آن را به‌طور چشمگیری نسبت به نقشه‌های اولیه افزایش داد. این افزایش وزن مستقیماً به ستون‌های زیرین منتقل شد و نسبت تقاضا به ظرفیت (Demand-to-Capacity Ratio) این اعضا را از حدود مجاز آیین‌نامه فراتر برد؛ بنابراین سازه نیازمند بازطراحی و تقویت فوری بود.

درس مهندسی در تغییرات حین ساخت: بررسی پیش‌دستانه تغییرات معماری قبل از اتمام بتن‌ریزی و سفت‌کاری، مانع از خسارات سنگین سازه‌ای و بروز ترک‌ها در زمان بهره‌برداری می‌شود. محاسبه مجدد نسبت تقاضا به ظرفیت، گام نخست برای تعیین کمبود دقیق مقاطع است.

چرا الیاف کربن CFRP برای ستون‌های مسجد جامع انتخاب شد؟

در فضاهای مذهبی و معماری خاص مانند مساجد، حفظ تناسبات بصری، فاصله دهانه‌ها و خطوط دید شبستان اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد. استفاده از روش‌های سنتی مانند ژاکت‌های بتنی (که ابعاد ستون را حداقل ۱۰ تا ۱۵ سانتی‌متر افزایش می‌دهند) یا ژاکت‌های فولادی، هندسه فضا را تخریب کرده و وزن مرده جدیدی بر فونداسیون تحمیل می‌کرد.

پارامتر فنیژاکت بتن‌آرمه سنتیدورپیچ با الیاف کربن CFRP (روش اجراشده)
تغییر ابعاد ستونافزایش چشمگیر ضخامت و برهم‌زدن تناسبات معماری شبستانضخامت میلی‌متری (کمتر از چند میلی‌متر) و حفظ کامل فرم اولیه
وزن الحاقی به فونداسیونافزایش چندین تُن بار مرده بر ستون‌ها و پی سازهوزن کاملاً ناچیز و بدون اثر منفی بر وزن کل اسکلت
دوام در اقلیم گرم و شرجی قشمخطر نفوذ یون کلر و رطوبت به میلگردهای جدید ژاکتمقاومت کامل الیاف کربن در برابر رطوبت، اتمسفر خورنده و نمک‌های دریایی
سرعت و سهولت در اجرانیازمند کاشت میلگرد گسترده، آرماتوربندی، قالب‌بندی و عمل‌آوریآماده‌سازی سریع، لایه‌گذاری تمیز و بدون ایجاد وقفه در پروژه

مکانیزم محصورشدگی (Confinement) و نقش الیاف ۳۰۰ گرم در تقویت ستون

در تقویت ستون‌های بتنی با FRP، الیاف کربن مستقیماً جایگزین بتن یا میلگرد فشاری نمی‌شوند. مکانیزم اصلی در دورپیچ کامل، محصورشدگی سه‌محوره (Confinement) است. تحت بارهای محوری ناشی از گنبد، هسته بتنی به واسطه اثر پواسون به سمت خارج منبسط می‌شود. الیاف حلقوی کربن مانع از این اتساع شده و تنش محصورکننده فعالی را به داخل بتن اعمال می‌کنند که مقاومت فشاری و شکل‌پذیری نهایی ستون را ارتقا می‌دهد.

در پروژه مسجد جامع قشم از الیاف کربن تک‌جهته با وزن سطحی ۳۰۰ گرم بر متر مربع استفاده شد. تعیین تعداد لایه‌ها و طول همپوشانی (Overlap) نه بر اساس حدس و گمان، بلکه بر پایه روابط مکانیک جامدات راهنمای ACI 440 و محاسبات دقیق کمبود باربری اعضا استخراج گردید.

تداوم حضور در پروژه‌های جنوب کشور؛ پیوند با دفتر مهندسی دبی و شرکت تحکیم

سابقه فعالیت شرکت مهندسی بیکران سازان شمال در حوزه سیستم‌های پیشرفته پلیمری به سال ۱۳۸۹ بازمی‌گردد. داشتن کارنامه‌ای مستند با بیش از ۱۵ سال تجربه و اجرای موفق ده‌ها پروژه بزرگ تجاری و زیرساختی در سواحل جنوبی و جزیره قشم، زمینه اعتماد مجدد جامعه مهندسی منطقه برای واگذاری پروژه مسجد جامع قشم در سال ۱۴۰۴ را فراهم آورد.

بخشی از محاسبات پیچیده سازه‌ای و طراحی مقاوم‌سازی پروژه‌های جنوب کشور این مجموعه با هدایت مهندس امیر مهدوی (از شرکا و طراحان ارشد سازه مستقر در دبی) انجام می‌گیرد. همچنین پیوند تجاری و فنی با شرکت تحکیم (Tahkim Building Materials Trading Company) در امارات متحده عربی، دسترسی مستقیم پروژه به متریال‌های تراز اول جهانی، الیاف کربن استاندارد و رزین‌های خالص اپوکسی را تضمین نموده است.

نتیجه‌گیری؛ مهندسی اصولی در خدمت حفظ ایمنی و معماری

پروژه مقاوم‌سازی ستون‌های مسجد جامع قشم در سال ۱۴۰۴ نشان داد که یک تغییر معماری اجتناب‌ناپذیر در گنبد، با ارزیابی علمی و به‌کارگیری صحیح فناوری کامپوزیت‌های کربن (CFRP)، می‌تواند بدون نیاز به تخریب، افزایش ابعاد یا سنگین‌سازی اسکلت مدیریت شود.

رعایت گام‌به‌گام فرآیند مهندسی؛ از ارزیابی نسبت تقاضا به ظرفیت تا محاسبات آیین‌نامه‌ای و اجرای وسواس‌گونه دورپیچ الیاف، ضامن پایداری و ایستایی مطمئن این اثر مذهبی و عام‌المنفعه در اقلیم جنوب کشور خواهد بود.

با افزایش بارهای سازه‌ای، تغییرات معماری یا نیاز به تقویت ستون‌های بتنی مواجه شده‌اید؟

جهت بررسی نقشه‌ها، ارزیابی محاسباتی نسبت تقاضا به ظرفیت و طراحی تخصصی سیستم‌های CFRP با مهندسین ما در ارتباط باشید.

مشاوره تخصصی با مهندسین بیکران سازان شمال: ۰۹۱۲۳۱۹۶۸۸۷